İran ile ABD ortasında mümkün bir mutabakata yönelik diplomatik görüşmeler devam ederken, Tahran idaresinden yapılan açıklamalarda mutabakat metninin şimdi katılaşmadığı vurgulandı.

İran Dışişleri Bakanı Abbas Arakçi, devlet televizyonuna yaptığı açıklamada Washington ile yürütülen temasların sürdüğünü belirterek, süreç tamamlanmadan kesin değerlendirmelerde bulunmanın yanlışsız olmayacağını söyledi.

Arakçi, kamuoyunda ve medyada yer alan birçok tezin resmi bir sonuca ulaşılıncaya kadar spekülasyon olarak kıymetlendirilmesi gerektiğini tabir etti.

Tahran’dan mutabakat için temkinli mesajlar

İran Meclisi Başkanı ve Müzakere Heyeti Lideri Muhammed Bakır Kalibaf da ABD ile devam eden görüşmelere ait değerlendirmelerde bulundu.

Kalibaf, “İran halkının hakları garanti altına alınana kadar hiçbir muahedeyi onaylamayacağız.” dedi.

Ülkesine yönelik baskıların sürdüğünü savunan Kalibaf, “düşmanın” ekonomik yaptırımlar ve medya faaliyetleriyle toplumsal birlikteliği amaç aldığını lakin bunun sonuç vermeyeceğini söyledi. Kalibaf, gayretin “askeri alanda, sokakta, diplomaside ve halka hizmette” sürdüğünü lisana getirdi.

Hürmüz Boğazı konusunda geri adım sinyali yok

İran İhtilal Muhafızları Ordusu Deniz Kuvvetleri Kumandan Yardımcısı Muhammed Ekberzade de ABD’nin İran’la yürüttüğü savaşta çıkmaza girdiğini öne sürdü.

Ekberzade, “Düşmanın çok talepleri karşısında savaşacağız. İran, Hürmüz Boğazı’nın yeni idare tertibinden bir adım geri atmayacak.” tabirlerini kullandı.

İran Silahlı Kuvvetleri’nin her türlü senaryoya karşı hazır olduğunu belirten Ekberzade, “Bugün kendi askerlerinin canını korumak için kiralık ögeler kullanıyorlar. Lakin İran’ın füzelerinin Kuveyt, Bahreyn ve Birleşik Arap Emirlikleri’ndeki üsleri menziline alıp inançsız hale getirdi ve bunu da gördüler.” dedi.

Ekberzade ayrıyeten İran’ın hem alanda hem de diplomatik alanda taviz vermeyeceğini savunarak, ABD’nin bölgedeki tesirinin sona erdiğini tez etti.

Tesnim: Mutabakat gerçekleşmeyebilir

İran’ın yarı resmi haber ajansı Tesnim’de yer alan haberde, iki ülke ortasında üzerinde çalışılan mutabakat zaptının sonuçsuz kalma ihtimalinin bulunduğu belirtildi.

Haberde, taraflar ortasında metin üzerinde karşılıklı iletileşme ve görüş alışverişinin sürdüğü, fakat taslağın şimdi son haline ulaşmadığı söz edildi.

Ayrıca tarafların çeşitli unsurlarda değişiklik teklifleri sunduğu ve görüşmelerin başarısızlıkla sonuçlanma ihtimalinin de masada olduğu kaydedildi.

Pezeşkiyan’ın istifa ettiği tezi yalanlandı

İran Cumhurbaşkanlığı Ofisi İrtibat Dairesi Lider Yardımcısı Mehdi Tabatabai, Cumhurbaşkanı Mesud Pezeşkiyan’ın vazifesinden ayrıldığı tarafındaki savları reddetti.

Tabatabai, Pezeşkiyan’ın halka hizmet etmeye devam edeceğini belirterek, istifa söylentilerinin kimi yabancı medya kuruluşlarının yürüttüğü manipülasyonların bir modülü olduğunu öne sürdü.

İran halkının birlik ve beraberliğini koruyacağını tabir eden Tabatabai, ülkenin ulusal bütünlüğünü maksat alan teşebbüslerin başarısız olacağını söyledi.

Trump’ın taslak metinde değişiklik istediği öne sürüldü

ABD basınında yer alan haberlere nazaran Lider Donald Trump, İran ile müzakere edilen muahede taslağındaki birtakım hususların revize edilmesini talep etti.

Axios’un ABD’li yetkililere dayandırdığı haberinde, Trump’ın Beyaz Saray’da gerçekleştirilen bir toplantıda üzerinde uzlaşma sağlanan taslak metinle ilgili çeşitli değişiklikler istediği belirtildi.

Haberde, Trump’ın muahedenin kısa müddette sonuçlanmasını arzuladığı lakin bilhassa İran’ın nükleer gereçlerine ait kararların daha detaylı ve güçlü biçimde düzenlenmesini talep ettiği öne sürüldü.

Yetkililer, zenginleştirilmiş uranyumun denetimi ve bu sürecin zamanlamasına ait unsurlarda daha fazla ayrıntı istendiğini aktarırken, Hürmüz Boğazı’nın yine açılmasına yönelik tabirlerde de değişiklik talep edildiğini savundu.

İran tarafının kelam konusu tekliflere birkaç gün içerisinde cevap vermesinin beklendiği söz edildi.

New York Times’ın haberinde ise Trump’ın, savaşın sona erdirilmesine yönelik uğraşlar kapsamında İran’a daha sert şartlar içeren yeni bir taslak gönderdiği ileri sürüldü.

Haberde görüşmelere aracılık eden ülkeler üzerinden sürdürülen diplomatik temaslarda Washington idaresinin İran’ın cevap sürecinden şad olmadığı argümanına da yer verildi.

Karşılıklı askeri atılımlar devam ediyor

ABD Merkez Kuvvetler Komutanlığı (CENTCOM), İran’ın milletlerarası sularda ABD’ye ilişkin bir MQ-1 insansız hava aracını düşürmesini münasebet göstererek Keşm ve Goruk adalarındaki füze rampalarını amaç aldıklarını duyurdu.

Bu gelişmenin akabinde İran ordusunun Kuveyt’teki ABD üslerine yönelik taarruz düzenlediği bildirildi.

Kuveyt Ordusu, hava savunma sistemlerinin füze ve İHA akınlarına müdahale ettiğini açıklarken, ülke genelinde sirenlerin devreye girdiği aktarıldı.

İran İhtilal Muhafızları da Sirik Adası’ndaki telekomünikasyon kulesinin ABD tarafından vurulmasına karşılık bir Amerikan üssünün amaç alındığını açıkladı.

Deniz ablukasında gemi sayısı 118’e çıktı

CENTCOM tarafından yapılan açıklamada, İran’a yönelik deniz ablukası kapsamında rotası değiştirilen ticari gemi sayısının 118’e yükseldiği bildirildi.

Açıklamaya nazaran 31 Mayıs prestijiyle İran limanlarına giriş ya da çıkış yapmak isteyen 118 ticari gemi farklı güzergâhlara yönlendirilirken, 5 gemi de devre dışı bırakıldı.

ABD’nin İran’a yönelik deniz ablukasını 13 Nisan’dan bu yana sürdürdüğü belirtildi.

Krizin art planı

İki ülke ortasındaki tansiyon, Donald Trump’ın 2018 yılında ABD’yi İran nükleer muahedesinden çekmesi ve akabinde uygulanan yaptırımlarla yeni bir boyut kazandı.

Trump’ın 2025 yılında yine lider seçilmesinin akabinde diplomatik kriz vakitle direkt askeri çatışmaya dönüştü. 2026 yılı Şubat ayında ABD ve İsrail’in İran’a düzenlediği geniş kapsamlı hava operasyonunda İran lideri Ali Hamaney’in hayatını kaybetmesiyle tansiyon daha da tırmandı.

Bunun üzerine İran, global güç ticareti açısından kritik ehemmiyete sahip Hürmüz Boğazı’nı ulaşıma kapattı. ABD ise Nisan 2026’da İran limanlarına yönelik kapsamlı bir deniz ablukası başlattı.

Daha sonra Pakistan’ın arabuluculuğunda taraflar süreksiz ateşkes üzerinde uzlaşarak yine müzakere masasına oturmayı kabul etti.

Kaynak: Dünya